ქუთუთოების შეშუპება საკმაოდ გავრცელებული სიმპტომია და ის შესაძლოა თირკმლების ფუნქციის დარღვევის ერთ-ერთი ადრეული ნიშანიც იყოს.
რატომ იწვევს თირკმლის დაავადება ქუთუთოების შეშუპებას?
თირკმლები ორგანიზმში სითხისა და მარილების ბალანსის რეგულაციაზე, ასევე სისხლიდან ნარჩენი ნივთიერებების გაფილტვრაზე არიან პასუხისმგებელნი. როდესაც მათი ფუნქცია ირღვევა, ორგანიზმში სითხის დაგროვება იწყება, რაც შეშუპების განვითარებას განაპირობებს.
ქუთუთოების არე განსაკუთრებით მგრძნობიარეა სითხის დაგროვების მიმართ, ამ ზონაში კანი თხელია და მცირე რაოდენობის სითხის დაგროვებაც კი ვიზუალურად შესამჩნევ შეშუპებას იწვევს. სწორედ ამიტომ, თირკმლის ზოგიერთი დაავადების დროს შეშუპება პირველად სახეზე, განსაკუთრებით კი თვალების ირგვლივ ჩნდება.
რომელ თირკმლის დაავადებებს შეიძლება ახლდეს ქუთუთოების შეშუპება?
გლომერულონეფრიტი
გლომერულონეფრიტი თირკმლის ფილტრაციული ერთეულების – გლომერულების ანთებაა. ამ მდგომარეობის დროს შარდში შეიძლება დიდი რაოდენობით ცილა გადავიდეს, რის შედეგადაც სისხლში ცილის დონე მცირდება და ქსოვილებში სითხე გროვდება.
ნეფროზული სინდრომი
ნეფროზული სინდრომი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზია, როდესაც თვალების ირგვლივ გამოხატული შეშუპება ვითარდება. ამ დროს ორგანიზმი შარდთან ერთად დიდი რაოდენობით ცილას კარგავს, რაც შეშუპების ფორმირებას უწყობს ხელს.
თირკმლის ქრონიკული უკმარისობა
თირკმლების ფუნქციის თანდათანობითი დაქვეითებისას ორგანიზმი ვერ ახერხებს ზედმეტი სითხისა და ნატრიუმის ეფექტურად გამოყოფას. შედეგად ვითარდება შეშუპება, რომელიც შეიძლება სახეზე, ფეხებზე და სხეულის სხვა ნაწილებზე გავრცელდეს.
თუმცა გარდა თირკმლის პრობლემებისა, ქუთუთოების შეშუპების გამომწვევი მიზეზები მრავალფეროვანია. ხშირ შემთხვევაში პრობლემა არ არის დაკავშირებული თირკმლებთან და გამოწვეულია შედარებით მსუბუქი ან დროებითი ფაქტორებით:
ალერგიული რეაქციები
ქუთუთოების შეშუპების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზი ალერგიაა. ამ დროს შეშუპებას ხშირად თან ახლავს ქავილი, სიწითლე და ცრემლდენა.
უძილობა და გადაღლა
ძილის ნაკლებობა და ხანგრძლივი ფიზიკური თუ ემოციური დაღლილობა იწვევს სითხის გადანაწილების ცვლილებას ორგანიზმში, რის შედეგადაც დილით თვალების ირგვლივ შეშუპება შეიძლება განვითარდეს.
ზედმეტი მარილის მიღება
მარილი ხელს უწყობს ორგანიზმში სითხის შეკავებას. მარილიანი საკვების ჭარბად მიღების შემდეგ, განსაკუთრებით საღამოს საათებში, დილით ქუთუთოების შეშუპება საკმაოდ ხშირი მოვლენაა.
თვალის ინფექციები და ანთებითი პროცესები
- კონიუნქტივიტით
- ქუთუთოს ანთებით (ბლეფარიტი)
- თვალის გარშემო ქსოვილების ინფექციით
ასეთ შემთხვევებში გარდა შეშუპებისა, ხშირად აღინიშნება ტკივილი, სიწითლე და თვალიდან გამონადენი.
სინუსიტი
ცხვირის დანამატი წიაღების ანთებამ შესაძლოა გამოიწვიოს სახისა და თვალების ირგვლივ ქსოვილების შეშუპება, განსაკუთრებით დილით.
ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები
განსაკუთრებით ჰიპოთირეოზის დროს ორგანიზმში სითხის შეკავება მატულობს, რაც სახისა და ქუთუთოების შეშუპებით შეიძლება გამოვლინდეს.
გულის დაავადებები
გულის უკმარისობისას ორგანიზმში სითხის დაგროვება ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ შეშუპება უფრო ხშირად ქვედა კიდურებზე ვლინდება, ზოგიერთ შემთხვევაში ის სახესა და ქუთუთოებზეც ვრცელდება.
ასაკობრივი ცვლილებები
ასაკის მატებასთან ერთად თვალის ირგვლივ ქსოვილები და კუნთები სუსტდება, რის გამოც ცხიმოვანი ქსოვილი წინ წამოიწევს და ქუთუთოები შესიებულად გამოიყურება. ეს ყოველთვის დაავადებას არ უკავშირდება.
ტრავმა
თვალის ან სახის არეში მიღებული დარტყმა, ოპერაცია ან სხვა სახის დაზიანება ხშირად იწვევს დროებით შეშუპებას.
მედიკამენტები
ზოგიერთი პრეპარატი შეიძლება სითხის შეკავებას და შეშუპებას იწვევდეს, მათ შორის:
- ჰორმონული პრეპარატები
- ზოგიერთი ანტიჰიპერტენზიული საშუალება
- ანთების საწინააღმდეგო მედიკამენტები
- გარკვეული ანტიდეპრესანტები
როგორ მოვახდინოთ თირკმლისმიერი შეშუპების დიაგნოსტიკა?
- შარდის საერთო ანალიზი
- შარდში ცილის განსაზღვრა
- სისხლის ბიოქიმიური კვლევები (კრეატინინი, შარდოვანა)
- თირკმლების ულტრაბგერითი გამოკვლევა
- არტერიული წნევის მონიტორინგი
ამ კვლევების საფუძველზე შესაძლებელია დადგინდეს, არის თუ არა შეშუპება დაკავშირებული თირკმლების ფუნქციის დარღვევასთან.
დასკვნა
ქუთუთოების შეშუპება ყოველთვის არ ნიშნავს თირკმლის დაავადებას, თუმცა მისი იგნორირება არ ღირს, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც სიმპტომი რეგულარულად მეორდება ან სხვა საეჭვო ნიშნებთან ერთად ვლინდება. მიზეზის სწორად დადგენა მნიშვნელოვანია. დროული შეფასება და საჭირო გამოკვლევები საშუალებას იძლევა გამოირიცხოს სერიოზული პათოლოგიები და დაინიშნოს შესაბამისი მკურნალობა.
რეკომენდებულია უროლოგთან ან ნეფროლოგთან დროული კონსულტაცია და შესაბამისი გამოკვლევების ჩატარება.
ავტორი: ნიკა გაგოშიძე
